Plaveiselcelcarcinoom

Plaveiselcelkanker


Het plaveiselcelcarcinoom is een kwaadaardige tumor die zich kan uitzaaien. Dat gebeurt meestal pas als de tumor flink is gegroeid. Wanneer de behandeling (te lang) uitblijft, kan het gezwel de onderhuidse weefsels aantasten en neemt de kans op uitzaaiing naar bijvoorbeeld de lymfeklieren toe.

Betrokken huidcellen
Een plaveiselcelcarcinoom ontstaat in de reguliere huidcelen (keratinocyten) van de opperhuid. Plaveiselcellen zijn de huidcellen die zich al vanuit de basaallaag hebben losgemaakt en op weg zijn om te sterven en te verhoornen om zo de huid een stevige buitenkant te geven.

Waar komt plaveiselcelcarcinoom voor
Een plaveiselcelcarcinoom kan op alle lichaamsdelen ontstaan, maar gewoonlijk zijn het de gebieden die aan zonlicht blootgesteld zijn, vooral hoofd en handen.

Hoe vaak komt plaveiselcelcarcinoom voor
Na basaalcelcarcinoom is plaveiselcelcarcinoom de tweede meest voorkomende vorm van huidkanker. Exacte cijfers ontbreken (net als voor het basaalcelcarcinoom geldt dat officiële registratie ontbreekt), maar geschat wordt dat op jaarbasis meer dan 10 duizend nieuwe plaveiselcelcarcinomen ontstaan. Dat betekent dat over een jaar gezien, ongeveer 11% van alle nieuwe gevallen van huidkanker een plaveiselcelcarcinoom is.

Bij wie komt plaveiselcelcarcinoom voor
De meeste mensen met een plaveiselcelcarcinoom zijn 60 jaar en ouder. Iedereen die voor langere tijd aan de zon is blootgesteld geweest kan plaveiselcelcarcinoom krijgen. Maar mensen met een licht huidtype lopen meer risico. In het bijzonder degenen, die voor hun werk veel buitenshuis moeten zijn, of die uitgebreid hun vrije tijd in de zon doorbrengen. Plaveiselcelcarcinoom ontstaat meestal op plaatsen, waar de huid ooit verbrand geweest is. Mensen met een donkere huid of van Afrikaanse of Aziatische afkomst lopen veel minder risico.

Hoe ontstaat plaveiselcelcarcinoom
Net als bij het melanoom, is er bij plaveiselcel carcinoom sprake van huidcellen waarvan het DNA beschadigd is zodat de cellen zich ongeremd kunnen delen. Bij een plaveiselcelcarcinoom zijn het echter niet de pigmentcellen, maar de plaveiselcellen die gaan woekeren. Veelal ontstaat een plaveiselcelcarcinoom uit een actinische keratose. Dit is een klein en meestal ruw, verhoornd plekje op de huid, dat ontstaat door overmatige blootstelling aan zonlicht. Meestal ontstaat dit in het gezicht of op de bovenkant van de hand.
Actinische keratose duidt op een verstoring in de levenscyclus van de huidcellen in de opperhuid. De aanmaak van huidcellen gaat ter plekke sneller dan normaal en bovendien volgroeien de cellen niet volledig. Hierdoor ontstaat het verhoornde plekje. Wanneer de celdeling helemaal ongeremd voortgaat, is er sprake van een plaveiselcelcarcinoom.

Ofschoon het plaveiselcelcarcinoom ontstaat in de opperhuid kan de woekering, als het niet behandeld wordt, doordringen in de lagere huidlaag. In een klein percentage van de gevallen treedt er uitzaaiing op naar verder gelegen weefsels en organen. Wanneer dat gebeurt, kan dat fataal zijn. Dat gebeurt dan meestal op plaatsen, waar de huid chronisch geïrriteerd of ontstoken is of op lippen en oren. Net als bij het basaalcelcarcinoom is ook bij plaveiselcelcarcinoom de zon - of liever de UV-straling - de grootste boosdoener bij het ontstaan.

Herkennen plaveiselcelcarcinoom
Het plaveiselcelcarcinoom ziet er in het beginstadium meestal uit als een rood schilferend plekje of knobbeltje. In het plekje ontstaat een zweertje dat niet geneest. Soms zit er een schilferend korst je op, soms niet. Plaveiselcelcarcinomen en basaalcelcarcinomen lijken een beetje op elkaar. Maar plaveiselcelcarcinomen hebben geen randje met een parelachtige glans of verwijde bloedvaatjes, en ze groeien sneller.

Risicofactoren

  • Genetische aanleg.
  • Zonlicht.
  • Mensen met een lichte huid hebben minder natuurlijke bescherming tegen zonlicht.
  • Roken.
  • Het gebruik van zogenaamde ‘immunosuppressieve geneesmiddelen’; dit zijn medicijnen die bijvoorbeeld niertransplantatie patiënten moeten gebruiken.
Vooruitzichten plaveiselcelcarcinoom
Goed. Een plaveiselcelcarcinoom is goed te behandelen. Zeker als de tumor in een vroeg stadium ontdekt wordt, is er meestal een goede behandeling mogelijk. Maar naarmate de tumor groter is, zal behandeling moeilijker zijn en de beschadiging in bijvoorbeeld het gezicht aanzienlijker.

Behandeling plaveiselcelcarcinoom
De behandeling van plaveiselcelcarcinoom is gelijk aan die van basaalcelcarcinoom. Dus: chirurgisch, Mohs' microchirurgie, bestraling etc. Curetage en bevriezing worden, vanwege het risico van uitzaaiingen, liever niet toegepast.

Tekst: deze tekst is overgenomen uit het artikel “Wat u moet weten over huidkanker” (auteur: Gabriëlle Kuijer) in magazine HUID van het Huidfonds. Dit artikel is tot stand gekomen met medewerking van Dr. Gertruud Krekels, dermatoloog in het Catharina Ziekenhuis in Eindhoven en oud lid van de Raad van Advies van de Stichting Melanoom. De tekst uit het artikel is aangevuld met informatie die eerder is gepubliceerd in Melanoom Nieuws, het nieuwsblad van de Stichting Melanoom.

Privacy statement

Disclaimer

Colofon

Stichting Melanoom is aangesloten bij de NFK en wordt financieel gesteund door KWF Kankerbestrijding