Over melanoom en andere vormen van huidkanker
Huidkanker is inmiddels de meest voorkomende vorm van kanker en de verwachting is dat het aantal mensen dat huidkanker krijgt de komende jaren drastisch zal toenemen.
Veel Nederlanders hebben een verhoogde kans op het ontwikkelen van huidkanker. Dit zijn vooral mensen met een lichte huid en mensen die langdurig zijn blootgesteld aan de schadelijke UV stralen van de zon. Maar ook mensen bij wie eerder huidkanker is verwijderd, (nier)transplantatie-patiënten en mensen die aan een huidziekte lijden waarbij de natuurlijke bescherming van de huid tegen zonlicht sterk is afgenomen of die vanwege de behandeling van hun ziekte vaker worden blootgesteld aan UV stralen.
Deze mensen moeten zich extra beschermen tegen zonlicht om huidkanker te voorkomen. Preventief gebruik van goede zonbeschermingsmiddelen (crèmes, zonnebril, hoofddeksel etc.) en het beperken van het aantal zonne-uren is voor deze risicogroep van groot belang. Er zijn ook andere maatregelen mogelijk, zoals het bevorderen van een vroegtijdige herkenning van huidkanker en voorlichtingscampagnes en preventieve maatregelen die gericht zijn op het beschermen van de huid tegen overmatige blootstelling aan zonlicht en dan met name van jonge kinderen.
Vroegtijdige herkenning van huidkanker is van belang, zodat tijdig kan worden begonnen met de behandeling. Op deze manier kunnen complicaties worden voorkomen en verbeteren de vooruitzichten van de patiënt.
Uit onderzoeksgegevens is bekend dat het basaalcelcarcinoom tegenwoordig vaker voorkomt dan alle andere kwaadaardige aandoeningen van de mens bij elkaar. In Amerika is huidkanker huidziekte nummer één. De verwachting voor Nederland is dat 1 op de 6 mensen huidkanker krijgt. Een van de oorzaken van deze toename is de vergrijzing van onze samenleving. De kans dat bij oudere mensen huidkanker optreedt is groot, omdat deze mensen langer zijn blootgesteld aan de schadelijke UV stralen van de zon. Bovendien waren er geen voorlichtingscampagnes over de gevaren van zonlicht toen zij jong waren. Bij hen zal zich massaal huidkanker kunnen gaan ontwikkelen.
Soorten
Eigenlijk dekt de term ‘huidkanker’ onvoldoende de lading. Er zijn namelijk verschillende soorten huidkanker. De drie meest voorkomende soorten zijn in volgorde van het aantal voorkomens: basaalcelcarcinoom, plaveiselcelcarcinoom en melanoom. Deze drie soorten verschillen van elkaar in de betrokken huidcellen en de kans op genezing. Ze hebben met elkaar gemeen dat de betrokken huidcellen zich ongecontroleerd delen.
Enkele feiten op een rijtje:
| Melanoom | Plaveiselcel carcinoom | Basaalcel carcinoom | ||||||||||||||||||||||||||
| Betrokken huidcellen | Pigmentcellen (melanocyten) | Plaveiselcellen (keratinocyten) | Basaalcellen (keratinocyten) | |||||||||||||||||||||||||
| Locatie | Kan overal op de huid voorkomen; echter voorkeur voor benen, romp en armen | Op direct aan de zon blootgestelde huid: oren, nek, gelaat en handrug | Kan overal op de huid voorkomen; echter voorkeur voor gelaat, oren en nek | |||||||||||||||||||||||||
| Aantal nieuwe gevallen per jaar | 3000 | 10.000 | 75.000 | |||||||||||||||||||||||||
| Percentage van het totale aantal gevallen van huidkanker | 4% | 11% | 85% | |||||||||||||||||||||||||
| Kans op uitzaaiingen | Ja, kans neemt toe met dikte melanoom (in Nederland krijgt 25% te maken met uitzaaiing) | Ja, kleine kans (4%) | Nee | |||||||||||||||||||||||||
| Vooruitzichten genezing | Bij vroege ontdekking goed | Bij vroege ontdekking goed | Bij vroege ontdekking zeer goed | |||||||||||||||||||||||||
| Risicofactoren: | ||||||||||||||||||||||||||||
| Genetische aanleg, anders dan uiterlijke kenmerken als huidskleur | Is mogelijk | Is mogelijk | Is mogelijk | |||||||||||||||||||||||||
| Overmatige blootstelling aan zonlicht en zonnebrand | Ja | Ja | Ja | |||||||||||||||||||||||||
| Lichte huid die snel zonnebrand oploopt | Ja | Ja | Ja | |||||||||||||||||||||||||
| Moedervlekken | Ja | Nee | Nee | |||||||||||||||||||||||||
| Roken | Nee | Ja | Nee | |||||||||||||||||||||||||
Ook komt het voor dat mensen een melanoom in het oog hebben; dit wordt een oogmelanoom of uveamelanoom genoemd.
Verder lezen
Meer informatie over de verschillende vormen van huidkanker, de herkenning en de behandelwijze kunt u lezen onder de desbetreffende menukeuzes.
Tekst: Check je vlekje, website van de Stichting Nationaal Huidfonds (Check je vlekje is tot stand gekomen met medewerking van Stichting Melanoom)